ಶ್ಲೋಕ ೪೧ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
ಅಧರ್ಮಾಭಿಭವಾತ್ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರದುಷ್ಯಂತಿ ಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ ।
ಸ್ತ್ರೀಷು ದುಷ್ಟಾಸು ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಜಾಯತೇ ವರ್ಣಸಂಕರಃ ॥ ೧-೪೧॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅಧರ್ಮಾಭಿಭವಾತ್ | ಅಧರ್ಮದ ಆವರಣದಿಂದ |
| ಕೃಷ್ಣ | ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ |
| ಪ್ರದುಷ್ಯಂತಿ | ಕೆಡುತ್ತಾರೆ (ಭ್ರಷ್ಟರಾಗುತ್ತಾರೆ) |
| ಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ | ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರು |
| ಸ್ತ್ರೀಷು | ಸ್ತ್ರೀಯರು |
| ದುಷ್ಟಾಸು | ಭ್ರಷ್ಟರಾದಾಗ |
| ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ | ಎಲೈ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ (ಕೃಷ್ಣ) |
| ಜಾಯತೇ | ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ |
| ವರ್ಣಸಂಕರಃ | ವರ್ಣಸಂಕರ (ಜಾತಿಮಿಶ್ರಣ) |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಕುಲನಾಶದ ಸರಪಳಿ ಪರಿಣಾಮ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ: ಅಧರ್ಮ → ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರ ಭ್ರಷ್ಟತೆ → ವರ್ಣಸಂಕರ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿತದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
adharmābhibhavātkṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ |
strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṅkaraḥ || 1-41||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| adharmābhibhavāt | from the prevalence of unrighteousness |
| kṛṣṇa | O Kṛṣṇa |
| praduṣyanti | become corrupted |
| kulastriyaḥ | women of the family |
| strīṣu | when women |
| duṣṭāsu | corrupted |
| vārṣṇeya | O descendant of Vṛṣṇi (Kṛṣṇa) |
| jāyate | arises |
| varṇasaṅkaraḥ | intermixture of castes |
Commentary
The chain of consequences from family destruction continues: unrighteousness → corruption of family women → intermixture of castes. This reflects the perspective of the ancient Indian social order, describing the consequences of a collapsing family structure.