ಶ್ಲೋಕ ೪೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ

ದೋಷೈರೇತೈಃ ಕುಲಘ್ನಾನಾಂ ವರ್ಣಸಂಕರಕಾರಕೈಃ ।
ಉತ್ಸಾದ್ಯಂತೇ ಜಾತಿಧರ್ಮಾಃ ಕುಲಧರ್ಮಾಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಾಃ ॥ ೧-೪೩॥

ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)

ಪದ	ಅರ್ಥ
ದೋಷೈಃ	ದೋಷಗಳಿಂದ
ಏತೈಃ	ಈ
ಕುಲಘ್ನಾನಾಂ	ಕುಲನಾಶಕರ
ವರ್ಣಸಂಕರಕಾರಕೈಃ	ವರ್ಣಸಂಕರವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ
ಉತ್ಸಾದ್ಯಂತೇ	ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ
ಜಾತಿಧರ್ಮಾಃ	ಜಾತಿಧರ್ಮಗಳು
ಕುಲಧರ್ಮಾಃ	ಕುಲಧರ್ಮಗಳು
ಚ	ಮತ್ತು
ಶಾಶ್ವತಾಃ	ಶಾಶ್ವತವಾದ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಅರ್ಜುನನ ಕುಲನಾಶ ವಾದದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ - ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಶಾಶ್ವತ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಕುಲಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.

---

doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ |
utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ || 1-43||

Word Meanings (Word Level)

Word	Meaning
doṣaiḥ	by the faults
etaiḥ	by these
kulaghnānām	of the destroyers of the family
varṇasaṅkarakārakaiḥ	causing intermixture of castes
utsādyante	are destroyed
jātidharmāḥ	caste duties
kuladharmāḥ	family duties
ca	and
śāśvatāḥ	eternal

Commentary

Arjuna's argument on the destruction of the family reaches its climax here — these faults harm not merely one family, but the eternal caste and family dharmas of society as a whole.