ಶ್ಲೋಕ ೨೯ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩ - ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗ
ಸಮಂ ಪಶ್ಯನ್ಹಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮವಸ್ಥಿತಮೀಶ್ವರಂ ।
ನ ಹಿನಸ್ತ್ಯಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ತತೋ ಯಾತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಂ ॥ ೧೩-೨೯॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಸಮಂ | ಸಮಾನವಾಗಿ |
| ಪಶ್ಯನ್ | ಕಾಣುತ್ತಾ |
| ಹಿ | ಏಕೆಂದರೆ |
| ಸರ್ವತ್ರ | ಎಲ್ಲೆಡೆ |
| ಸಮವಸ್ಥಿತಂ | ಸಮಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ |
| ಈಶ್ವರಂ | ಈಶ್ವರನನ್ನು |
| ನ | ಇಲ್ಲ |
| ಹಿನಸ್ತಿ | ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ |
| ಆತ್ಮನಾ | ತನ್ನಿಂದ |
| ಆತ್ಮಾನಂ | ತನ್ನನ್ನು |
| ತತಃ | ಆದ್ದರಿಂದ |
| ಯಾತಿ | ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ |
| ಪರಾಂ | ಪರಮ |
| ಗತಿಂ | ಗತಿಯನ್ನು |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಎಲ್ಲೆಡೆ (ಸರ್ವತ್ರ) ಸಮಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ (ಸಮವಸ್ಥಿತಂ) ಈಶ್ವರನನ್ನು (ಈಶ್ವರಂ) ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು (ಪಶ್ಯನ್) ಇತರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನನ್ನೇ ಕಾಣುವುದರಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ತನಗೇ (ಆತ್ಮಾನಂ) ಹಾನಿ ಮಾಡಿದಂತೆ (ಹಿನಸ್ತಿ) ಎಂದು ಅರಿತು ಎಂದೂ ಇತರರಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು (ಪರಾಂ ಗತಿಂ) ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (ಯಾತಿ) - ಸಮದೃಷ್ಟಿಯೇ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಮೂಲ ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶ.
samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram |
na hinastyātmanātmānaṃ tato yāti parāṃ gatim || 13-29||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| samam paśyan | seeing equally |
| hi | for |
| sarvatra | everywhere |
| samavasthitam īśvaram | the equally-present Lord |
| na hinasti | does not harm |
| ātmanā | by the self |
| ātmānam | the self |
| tataḥ | therefore |
| yāti | attains |
| parām gatim | the supreme goal |
Commentary
Because one who perceives the same Lord equally in all beings recognizes others as one's own self, such a person never causes harm — for harming another would be harming oneself. This equanimity in vision leads directly to the supreme goal of liberation.