೧.೩.೩೨ — ಗನ್ಧನಾವಕ್ಷೇಪಣಸೇವನಸಾಹಸಿಕ್ಯಪ್ರತಿಯತ್ನಪ್ರಕಥನೋಪಯೋಗೇಷು ಕೃಞಃ

gandhanāvakṣepaṇasevanasāhasikyapratiyatnaprakathanopayogeṣu kṛñaḥ

ವರ್ಗ: ವಿಧಿ ಸೂತ್ರ
ಪದಚ್ಛೇದ: ಗನ್ಧನ + ಅವಕ್ಷೇಪಣ + ಸೇವನ + ಸಾಹಸಿಕ್ಯ + ಪ್ರತಿಯತ್ನ + ಪ್ರಕಥನ + ಉಪಯೋಗೇಷು · ಕೃಞಃ
ಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ: ಗನ್ಧನ-ಅವಕ್ಷೇಪಣ-ಸೇವನ-ಸಾಹಸಿಕ್ಯ-ಪ್ರತಿಯತ್ನ-ಪ್ರಕಥನ-ಉಪಯೋಗೇಷು ಕೃಞಃ ಆತ್ಮನೇಪದಮ್

ಅರ್ಥ: ಗನ್ಧನಮ್ (ಅನುಪಸ್ಥಿತೌ ಅಪಶಬ್ದಪ್ರಯೋಗಃ), ಅವಕ್ಷೇಪಣಮ್ (ನಿನ್ದಾ), ಸೇವನಮ್ (ಸೇವಾ), ಸಾಹಸಿಕ್ಯಮ್ (ಬಲಾತ್ಕಾರಃ), ಪ್ರತಿಯತ್ನಮ್ (ಗುಣಪರಿವರ್ತನಮ್), ಪ್ರಕಥನಮ್ (ಕಥನಮ್), ಉಪಯೋಗ (ಪ್ರಯೋಗಃ) - ಏತೇಷು ಅರ್ಥೇಷು ಕೃ-ಧಾತೋಃ ಆತ್ಮನೇಪದಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಯಾಃ ಭವನ್ತಿ ।
Meaning: The verb कृ gets the प्रत्ययाः of आत्मनेपद, when used in the meanings of -
(1) गन्धनम् - To backbite,
(2) अवक्षेपणम् - To defame,
(3) सेवन् - To serve or help out
(4) साहसिक्यम् - To force someone to do something against their wish, To rape
(5) प्रतियत्न -To make someone change their character,
(6) प्रकथनम् - To narrate,
and
(7) उपयोग - To bring in practice, to use.

← ಪಾದ ೧.೩