೧.೪.೫೨ — ಗತಿಬುದ್ಧಿಪ್ರತ್ಯವಸಾನಾರ್ಥಶಬ್ದಕರ್ಮಾಕರ್ಮಕಾಣಾಮಣಿ ಕರ್ತಾ ಸ ಣೌ

gatibuddhipratyavasānārthaśabdakarmākarmakāṇāmaṇi kartā sa ṇau

ವರ್ಗ: ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂತ್ರ — ಕಾರಕಸಂಜ್ಞಾ · ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂತ್ರ — ಕರ್ಮಸಂಜ್ಞಾ
ಪದಚ್ಛೇದ: ಗತಿ + ಬುದ್ಧಿ + ಪ್ರತ್ಯವಸಾನಾರ್ಥ + ಶಬ್ದಕರ್ಮ + ಅಕರ್ಮಕಾಣಾಮ್ · ಅ + ಣಿ · ಕರ್ತಾ · ಸಃ · ಣೌ
ಅನ್ವಯ (ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ): ಆಕಡಾರಾತ್ ಏಕಾ ಸಂಜ್ಞಾ · ಕಾರಕೇ
ಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ: ಗತಿ-ಬುದ್ಧಿ-ಪ್ರತ್ಯವಸಾನಾರ್ಥ-ಶಬ್ದಕರ್ಮ-ಅಕರ್ಮಕಾಣಾಮ-ಣಿ ಕರ್ತಾ ಸಃ ಣೌ ಕರ್ಮ

ಅರ್ಥ: ಗತ್ಯರ್ಥಕಧಾತವಃ, ಬುಧ್ಯರ್ಥಕಧಾತವಃ, ಭೋಜನಾರ್ಥಕಧಾತವಃ, ಶಬ್ದಕರ್ಮಧಾತವಃ, ತಥಾ ಚ ಅಕರ್ಮಕಧಾತವಃ - ಏತೇಷಾಂ ವಿಷಯೇ ಅಣ್ಯನ್ತಪ್ರಯೋಗಸ್ಯ ಕರ್ತಾ ಣ್ಯನ್ತಪ್ರಯೋಗೇ ಕರ್ಮಸಂಜ್ಞಕಃ ಭವತಿ । ಯಥಾ - ಮಾಣವಕಂ ಗ್ರಾಮಂ ಗಮಯತಿ, ಮಾಣವಕಂ ಧರ್ಮಂ ಬೋಧಯತಿ, ಮಾಣವಕಮ್ ಓದನಂ ಭೋಜಯತಿ, ಮಾಣವಕಂ ವೇದಮ್ ಅಧ್ಯಾಪಯತಿ, ಮಾಣವಕಂ ಶಾಯಯತಿ ।
Meaning: For verbs indicating motion (गति), knowledge (बुद्धि), eating (भक्षण); for verbs whose action involves a word (शब्दकर्म) ; and for the अकर्मक verbs the कर्ता of the अप्रयोजक sentence becomes कर्म in the प्रयोजक sentence.

← ಪಾದ ೧.೪