೪.೧.೧೧೫ — ಮಾತುರುತ್ ಸಂಖ್ಯಾಸಮ್ಭದ್ರಪೂರ್ವಾಯಾಃ

māturut saṃkhyāsambhadrapūrvāyāḥ

ವರ್ಗ: ವಿಧಿ ಸೂತ್ರ
ಪದಚ್ಛೇದ: ಮಾತುಃ · ಉತ್ · ಸಂಖ್ಯಾ + ಸಮ್ + ಭದ್ರ + ಪೂರ್ವಾಯಾಃ
ಅನ್ವಯ (ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ): ಪ್ರತ್ಯಯಃ · ಪರಶ್ಚ · ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ · ಙ್ಯಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ · ತದ್ಧಿತಾಃ · ಸಮರ್ಥಾನಾಂ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಾ · ಪ್ರಾಗ್ದೀವ್ಯತೋಽಣ್
ಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ: 'ತಸ್ಯ ಅಪತ್ಯಮ್' (ಇತಿ) ಸಂಖ್ಯಾ-ಸಮ್-ಭದ್ರ-ಪೂರ್ವಾಯಾಃ ಮಾತುಃ ಉತ್ (ಆದೇಶಃ), ಅಣ್ ಪ್ರತ್ಯಯಃ ।

ಅರ್ಥ: ಯಃ ಮಾತೃ-ಶಬ್ದಃ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚೀಶಬ್ದಾತ್ / 'ಸಮ್' ಶಬ್ದಾತ್ / 'ಭದ್ರ' ಶಬ್ದಾತ್ ಪರಃ ಆಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾತ್ 'ತಸ್ಯ ಅಪತ್ಯಮ್' ಅಸ್ಮಿನ್ ಅರ್ಥೇ ಅಣ್-ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಭವತಿ, ತಥಾ 'ಮಾತೃ' ಶಬ್ದಸ್ಯ ಉಕಾರಾದೇಶಃ ಅಪಿ ಭವತಿ ।
Meaning: To indicate the meaning of 'his/her offspring', the words that contain either a संख्या , or 'सम्' or 'भद्र' as a पूर्वपद and 'मातृ' as the उत्तरपद get the अण् प्रत्यय. Also, for such words, the उत्तरपद मातृ gets उकारादेश.

← ಪಾದ ೪.೧