೫.೧.೮೮ — ವರ್ಷಾಲ್ಲುಕ್ ಚ
varṣālluk ca
ವರ್ಗ: ವಿಧಿ ಸೂತ್ರ
ಪದಚ್ಛೇದ: ವರ್ಷಾತ್ · ಲುಕ್ · ಚ
ಅನ್ವಯ (ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ): ಪ್ರತ್ಯಯಃ · ಪರಶ್ಚ · ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ · ಙ್ಯಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ · ತದ್ಧಿತಾಃ · ಪ್ರಾಗ್ವತೇಷ್ಠಞ್ · ಕಾಲಾತ್ · ಸಮರ್ಥಾನಾಂ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಾ
ಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ: 'ತಮಧೀಷ್ಟೋ ಭೃತೋ ಭೂತೋ ಭಾವೀ' (ತಥಾ) 'ತೇನ ನಿರ್ವೃತ್ತಮ್' (ಇತಿ) ವರ್ಷಾತ್ ದ್ವಿಗೋಃ ಖಃ ಠಞ್ ವಾ, ಲುಕ್ ಚ ।
ಅರ್ಥ: 'ಅಧೀಷ್ಟಃ', 'ಭೃತಃ', 'ಭೂತಃ' ತಥಾ 'ಭಾವೀ' ಏತೇಷು ಅರ್ಥೇಷು ದ್ವಿತೀಯಾಸಮರ್ಥಾತ್, ತಥಾ ಚ 'ನಿರ್ವೃತ್ತಮ್' ಅಸ್ಮಿನ್ ಅರ್ಥೇ ತೃತೀಯಾಸಮರ್ಥಾತ್ ದ್ವಿಗು-ಶಬ್ದಸ್ಯ ಉತ್ತರಪದೇ ವಿದ್ಯಮಾನಾತ್ 'ವರ್ಷ'ಶಬ್ದಾತ್ ವಿಕಲ್ಪೇನ ಖ-ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಭವತಿ । ಪಕ್ಷೇ ಔತ್ಸರ್ಗಿಕಃ ಠಞ್-ಪ್ರತ್ಯಯಃ, ಪಕ್ಷೇ ಚ ಪ್ರತ್ಯಯಸ್ಯ ಲುಕ್ ಅಪಿ ವಿಧೀಯತೇ ।