೫.೩.೫೭ — ದ್ವಿವಚನವಿಭಜ್ಯೋಪಪದೇ ತರಬೀಯಸುನೌ
dvivacanavibhajyopapade tarabīyasunau
ವರ್ಗ: ವಿಧಿ ಸೂತ್ರ
ಪದಚ್ಛೇದ: ದ್ವಿವಚನ + ವಿಭಜ್ಯ + ಉಪಪದೇ · ತರಪ್ + ಈಯಸುನೌ
ಅನ್ವಯ (ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ): ಪ್ರತ್ಯಯಃ · ಪರಶ್ಚ · ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ · ಙ್ಯಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ · ತದ್ಧಿತಾಃ · ವಾ
ಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ: ಅತಿಶಾಯನೇ ದ್ವಿವಚನ-ವಿಭಜ್ಯ-ಉಪಪದೇ ತಿಙಃ ಚ ತರಪ್-ಈಯಸುನೌ
ಅರ್ಥ: 'ದ್ವಯೋಃ ಏಕಃ ಅತಿಶಯೇನ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಃ ಅಸ್ತಿ' ಅಸ್ಮಿನ್ ಸನ್ದರ್ಭೇ, ತಥಾ ಚ ಕೇಚನ ಪದಾರ್ಥಾಃ ವಿಭಜ್ಯ 'ಏತೇ ಪದಾರ್ಥಾಃ ಅನ್ಯೇಭ್ಯಃ ಕೇಭ್ಯಶ್ಚನ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಃ ಸನ್ತಿ' ಇತಿ ವಕ್ತವ್ಯಮಸ್ತಿ ಚೇತ್ ತಸ್ಮಿನ್ ಸನ್ದರ್ಭೇ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಸ್ವಾರ್ಥೇ ತರಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯಃ ತಥಾ ಈಯಸುಁನ್-ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಭವತಿ । ಕೇಭ್ಯಶ್ಚನ ತಿಙನ್ತೇಭ್ಯಃ ಅಪಿ ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಸನ್ದರ್ಭೇ 'ತರಪ್' ಪ್ರತ್ಯಯಃ ವಿಧೀಯತೇ ।