೮.೩.೪೫ — ನಿತ್ಯಂ ಸಮಾಸೇಽನುತ್ತರಪದಸ್ಥಸ್ಯ

nityaṃ samāse'nuttarapadasthasya

ವರ್ಗ: ವಿಧಿ ಸೂತ್ರ
ಪದಚ್ಛೇದ: ನಿತ್ಯಮ್ · ಸಮಾಸೇ · ಅನುತ್ತರಪದಸ್ಥಸ್ಯ
ಅನ್ವಯ (ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ): ಪದಸ್ಯ · ಪೂರ್ವತ್ರಾಸಿದ್ಧಮ್ · ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯ: ಸಮಾಸೇ ಇಸುಸೋಃ ವಿಸರ್ಜನೀಯಸ್ಯ ಕುಪ್ವೋಃ ನಿತ್ಯಮ್ ಷಃ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೇ, ಅನುತ್ತರಪದಸ್ಥಸ್ಯ ।

ಅರ್ಥ: ಸಮಾಸಸ್ಯ ವಿಷಯೇ - ಇಸ್/ಉಸ್-ಪ್ರತ್ಯಯಯೋಃ ವಿಸರ್ಗಸ್ಯ ಕವರ್ಗೇ ಪವರ್ಗೇ ಚ ಪರೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೇ ನಿತ್ಯಮ್ ಷಕಾರಾದೇಶಃ ಭವತಿ । ಪರನ್ತು ಪೂರ್ವಪದಮ್ ಸ್ವಯಮ್ ಕಶ್ಚನ ಸಮಾಸಃ ಅಸ್ತಿ ಚೇತ್ ಷಕಾರಾದೇಶಃ ನಿಷಿಧ್ಯತೇ ।
Meaning: While doing a समास, the विसर्ग of the इस्/उस्-प्रत्यय when followed by a letter from कवर्ग or पवर्ग is always converted to a षकार whenever the words involved in the समास are associated with each other. However, if the पूर्वपद of this समास is a समास on its own, then the षत्व is completely prohibited.

← ಪಾದ ೮.೩