ಸಮಾಸ (samāsa — compound word)

ಅರ್ಥ: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು.
Meaning: Two or more words fused into a single compound word.

ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಗಳು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿಧಗಳು: ಬಹುವ್ರೀಹಿ (ವಿಶೇಷಣ ಸಮಾಸ, "ಯಾವುದು X ಳ್ಳದ್ದೋ ಅದು"), ತತ್ಪುರುಷ (ಒಂದು ಪದ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ವಿಭಕ್ತಿಸಂಬಂಧದಿಂದ ವಿಶೇಷಿಸುವುದು), ದ್ವಂದ್ವ ("ಮತ್ತು" ಎಂಬ ಸಂಬಂಧದ ಪಟ್ಟಿ), ಅವ್ಯಯೀಭಾವ (ಅವ್ಯಯವಾಗುವ ಸಮಾಸ).

Compounding is pervasive in Sanskrit and can chain many members. Types recurring in the Gita: ಬಹುವ್ರೀಹಿ ("possessive" compound — "one who has X"), ತತ್ಪುರುಷ (one member modifies another via an implied case relation), ದ್ವಂದ್ವ (a coordinated "and" list), ಅವ್ಯಯೀಭಾವ (a compound that itself becomes indeclinable).

ಉದಾಹರಣೆ: ಉತ್ಸನ್ನಕುಲಧರ್ಮಾಣಾಂ (1.44) — ಉತ್ಸನ್ನ + ಕುಲಧರ್ಮ — ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ, "ಕುಲಧರ್ಮ ನಾಶವಾದವರ".
Example: ಉತ್ಸನ್ನಕುಲಧರ್ಮಾಣಾಂ (1.44) — utsanna + kuladharma — a bahuvrīhi compound, "those whose family duties are destroyed."