ಶ್ಲೋಕ ೧೨ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
ತಸ್ಯ ಸಂಜನಯನ್ಹರ್ಷಂ ಕುರುವೃದ್ಧಃ ಪಿತಾಮಹಃ ।
ಸಿಂಹನಾದಂ ವಿನದ್ಯೋಚ್ಚೈಃ ಶಂಖಂ ದಧ್ಮೌ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ॥ ೧-೧೨॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ತಸ್ಯ | ಅವನ (ದುರ್ಯೋಧನನ) |
| ಸಂಜನಯನ್ | ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ |
| ಹರ್ಷಂ | ಹರ್ಷವನ್ನು |
| ಕುರುವೃದ್ಧಃ | ಕುರುವಂಶದ ಹಿರಿಯನಾದ |
| ಪಿತಾಮಹಃ | ಪಿತಾಮಹನು (ಭೀಷ್ಮನು) |
| ಸಿಂಹನಾದಂ | ಸಿಂಹಘರ್ಜನೆಯನ್ನು |
| ವಿನದ್ಯ | ಗರ್ಜಿಸಿ |
| ಉಚ್ಚೈಃ | ಜೋರಾಗಿ |
| ಶಂಖಂ | ಶಂಖವನ್ನು |
| ದಧ್ಮೌ | ಊದಿದನು |
| ಪ್ರತಾಪವಾನ್ | ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯು |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಯುದ್ಧಾರಂಭದ ಶಂಖನಾದಗಳ ವರ್ಣನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೧೨-೧೯). ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹರು ದುರ್ಯೋಧನನ ಆತಂಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಲು ಜೋರಾಗಿ ಶಂಖ ಊದಿ ಸಿಂಹಘರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
tasya sañjanayanharṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ |
siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān || 1-12||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| tasya | his (Duryodhana's) |
| sañjanayan | causing to arise |
| harṣam | joy |
| kuruvṛddhaḥ | the eldest of the Kurus |
| pitāmahaḥ | the grandfather (Bhīṣma) |
| siṃhanādam | a lion's roar |
| vinadya | having roared |
| uccaiḥ | loudly |
| śaṅkham | the conch |
| dadhmau | blew |
| pratāpavān | the valorous one |
Commentary
The description of the conch-blowing before battle begins here (verses 12–19). Commentators note that Bhīṣma, noticing Duryodhana's anxiety, blows his conch and roars loudly to reassure and encourage him.