ಶ್ಲೋಕ ೧೫ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
ಪಾಂಚಜನ್ಯಂ ಹೃಷೀಕೇಶೋ ದೇವದತ್ತಂ ಧನಂಜಯಃ ।
ಪೌಂಡ್ರಂ ದಧ್ಮೌ ಮಹಾಶಂಖಂ ಭೀಮಕರ್ಮಾ ವೃಕೋದರಃ ॥ ೧-೧೫॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಪಾಂಚಜನ್ಯಂ | ಪಾಂಚಜನ್ಯವನ್ನು (ಕೃಷ್ಣನ ಶಂಖ) |
| ಹೃಷೀಕೇಶಃ | ಹೃಷೀಕೇಶನು (ಕೃಷ್ಣನು) |
| ದೇವದತ್ತಂ | ದೇವದತ್ತವನ್ನು (ಅರ್ಜುನನ ಶಂಖ) |
| ಧನಂಜಯಃ | ಧನಂಜಯನು (ಅರ್ಜುನನು) |
| ಪೌಂಡ್ರಂ | ಪೌಂಡ್ರವನ್ನು (ಭೀಮನ ಶಂಖ) |
| ದಧ್ಮೌ | ಊದಿದನು |
| ಮಹಾಶಂಖಂ | ಮಹಾಶಂಖವನ್ನು |
| ಭೀಮಕರ್ಮಾ | ಭಯಂಕರ ಕೃತ್ಯಗಳುಳ್ಳವನು |
| ವೃಕೋದರಃ | ವೃಕೋದರನು (ಭೀಮನ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು) |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಪಾಂಡವ ಪ್ರಮುಖರ ಶಂಖಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೧೫-೧೮). ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಂಖಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ - ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಯೋಧರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ |
pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ || 1-15||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| pāñcajanyam | Pāñcajanya (Kṛṣṇa's conch) |
| hṛṣīkeśaḥ | Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa, "lord of the senses") |
| devadattam | Devadatta (Arjuna's conch) |
| dhanañjayaḥ | Dhanañjaya (Arjuna) |
| pauṇḍram | Pauṇḍra (Bhīma's conch) |
| dadhmau | blew |
| mahāśaṅkham | the great conch |
| bhīmakarmā | of terrible/fearsome deeds |
| vṛkodaraḥ | Vṛkodara ("wolf-bellied," an epithet of Bhīma) |
Commentary
The names of the Pāṇḍava heroes' individual conches are given one by one here (verses 15–18). That each conch has its own name reflects the reverence given to weapons in that era.