ಶ್ಲೋಕ ೨ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ

ಸಂಜಯ ಉವಾಚ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ಪಾಂಡವಾನೀಕಂ ವ್ಯೂಢಂ ದುರ್ಯೋಧನಸ್ತದಾ ।
ಆಚಾರ್ಯಂಉಪಸಂಗಮ್ಯ ರಾಜಾ ವಚನಂಅಬ್ರವೀತ್ ॥ ೧-೨॥

ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)

ಪದ	ಅರ್ಥ
ದೃಷ್ಟ್ವಾ	ನೋಡಿ
ತು	ಆಗ
ಪಾಂಡವಾನೀಕಂ	ಪಾಂಡವರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು
ವ್ಯೂಢಂ	ವ್ಯೂಹರಚಿತವಾದ
ದುರ್ಯೋಧನಃ	ದುರ್ಯೋಧನನು
ತದಾ	ಆಗ
ಆಚಾರ್ಯಂ	ಆಚಾರ್ಯನ (ದ್ರೋಣನ) ಬಳಿಗೆ
ಉಪಸಂಗಮ್ಯ	ಸಮೀಪಿಸಿ
ರಾಜಾ	ರಾಜನು
ವಚನಂ	ಮಾತನ್ನು
ಅಬ್ರವೀತ್	ಹೇಳಿದನು

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಇಲ್ಲಿಂದ ಸಂಜಯನ ನಿರೂಪಣೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ದುರ್ಯೋಧನನು ಪಾಂಡವ ಸೈನ್ಯದ ವ್ಯೂಹರಚನೆ ಕಂಡು ಆತಂಕಗೊಂಡು ತನ್ನ ಗುರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರ ಬಳಿಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಾನೆ - ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

---

sañjaya uvāca |

dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā |
ācāryamupasaṅgamya rājā vacanamabravīt || 1-2||

Word Meanings (Word Level)

Word	Meaning
dṛṣṭvā	having seen
tu	then, indeed
pāṇḍavānīkam	the army of the Pāṇḍavas
vyūḍham	arrayed in battle formation
duryodhanaḥ	Duryodhana
tadā	then
ācāryam	the teacher (Droṇa)
upasaṅgamya	having approached
rājā	the king
vacanam	words, speech
abravīt	said

Commentary

Sañjaya's narration begins here. Alarmed by the sight of the Pāṇḍava army's formation, Duryodhana rushes to his teacher Droṇācārya — in the verses that follow he lists the key warriors on both the Kaurava and Pāṇḍava sides.