ಶ್ಲೋಕ ೩೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ

ಯೇಷಾಮರ್ಥೇ ಕಾಂಕ್ಷಿತಂ ನೋ ರಾಜ್ಯಂ ಭೋಗಾಃ ಸುಖಾನಿ ಚ ।
ತ ಇಮೇಽವಸ್ಥಿತಾ ಯುದ್ಧೇ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧನಾನಿ ಚ ॥ ೧-೩೩॥

ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)

ಪದ	ಅರ್ಥ
ಯೇಷಾಂ	ಯಾರಿಗಾಗಿ
ಅರ್ಥೇ	ಸಲುವಾಗಿ
ಕಾಂಕ್ಷಿತಂ	ಬಯಸಲ್ಪಟ್ಟ
ನಃ	ನಮ್ಮಿಂದ
ರಾಜ್ಯಂ	ರಾಜ್ಯ
ಭೋಗಾಃ	ಭೋಗಗಳು
ಸುಖಾನಿ	ಸುಖಗಳು
ಚ	ಮತ್ತು
ತೇ	ಅವರು
ಇಮೇ	ಇವರು
ಅವಸ್ಥಿತಾಃ	ನಿಂತಿರುವವರು
ಯುದ್ಧೇ	ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ
ಪ್ರಾಣಾನ್	ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ	ತ್ಯಜಿಸಿ
ಧನಾನಿ	ಸಂಪತ್ತನ್ನು

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಅರ್ಜುನನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ - ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖಭೋಗಗಳ ಗುರಿ ಇದ್ದದ್ದೇ ಕುಟುಂಬ, ಬಂಧುಗಳ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ; ಆದರೆ ಈಗ ಅದೇ ಬಂಧುಗಳು ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟು ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥಹೀನತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

---

yeṣāmarthe kāṅkṣitaṃ no rājyaṃ bhogāḥ sukhāni ca |
ta ime'vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca || 1-33||

Word Meanings (Word Level)

Word	Meaning
yeṣām	for whom
arthe	for the sake of
kāṅkṣitam	desired
naḥ	by us
rājyam	kingdom
bhogāḥ	enjoyments
sukhāni	pleasures
ca	and
te	they
ime	these
avasthitāḥ	stationed, arrayed
yuddhe	in battle
prāṇān	lives
tyaktvā	having given up
dhanāni	wealth

Commentary

Arjuna highlights a bitter irony — the pursuit of kingdom and pleasure was always meant for the sake of family and kin, yet those same kin now stand as opponents, risking their very lives. This underscores the utter pointlessness of the war.