ಶ್ಲೋಕ ೪೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ

ಸಂಜಯ ಉವಾಚ ।

ಎವಮುಕ್ತ್ವಾರ್ಜುನಃ ಸಂಖ್ಯೇ ರಥೋಪಸ್ಥ ಉಪಾವಿಶತ್ ।
ವಿಸೃಜ್ಯ ಸಶರಂ ಚಾಪಂ ಶೋಕಸಂವಿಗ್ನಮಾನಸಃ ॥ ೧-೪೭॥

ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)

ಪದ	ಅರ್ಥ
ಎವಮುಕ್ತ್ವಾ	ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ
ಅರ್ಜುನಃ	ಅರ್ಜುನನು
ಸಂಖ್ಯೇ	ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ
ರಥೋಪಸ್ಥ	ರಥದ ಆಸನದಲ್ಲಿ
ಉಪಾವಿಶತ್	ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು
ವಿಸೃಜ್ಯ	ಬಿಸಾಡಿ
ಸಶರಂ	ಬಾಣಸಹಿತ
ಚಾಪಂ	ಬಿಲ್ಲನ್ನು
ಶೋಕಸಂವಿಗ್ನಮಾನಸಃ	ಶೋಕದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನಾಗಿ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಇದು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ. ಅರ್ಜುನನ ದೀರ್ಘ ವಿಷಾದ ಭಾಷಣ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ - ಮಹಾವೀರನಾದ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳನ್ನೇ ಕೈಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖದಿಂದ ಕುಸಿದು ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಈ "ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ" ಎಂಬ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೆ ಇದೇ ಕಾರಣ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಉಪದೇಶ - ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ನಿಜವಾದ ಸಂವಾದ - ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

---

sañjaya uvāca |

evamuktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat |
visṛjya saśaraṃ cāpaṃ śokasaṃvignamānasaḥ || 1-47||

Word Meanings (Word Level)

Word	Meaning
evamuktvā	having spoken thus
arjunaḥ	Arjuna
saṅkhye	on the battlefield
rathopasthe	on the seat of the chariot
upāviśat	sat down
visṛjya	having cast aside
saśaram	together with the arrow
cāpam	the bow
śokasaṃvignamānasaḥ	whose mind was overwhelmed with grief

Commentary

This is the final verse of the first chapter. Arjuna's long lament ends in a dramatic moment — the mighty warrior lets go of his very weapons and collapses in sorrow onto his chariot seat. This is why the chapter is named "Arjuna Viṣāda Yoga" (the Yoga of Arjuna's Despondency). From here, in Chapter 2, Kṛṣṇa's teaching begins — the real dialogue of the Bhagavad Gita.