ಶ್ಲೋಕ ೧೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
ಅದ್ವೇಷ್ಟಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಮೈತ್ರಃ ಕರುಣ ಎವ ಚ ।
ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರಃ ಸಮದುಃಖಸುಖಃ ಕ್ಷಮೀ ॥ ೧೨-೧೩॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅದ್ವೇಷ್ಟಾ | ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದವನು |
| ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ | ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ |
| ಮೈತ್ರಃ | ಸ್ನೇಹಪರನು |
| ಕರುಣಃ | ಕರುಣೆಯುಳ್ಳವನು |
| ಎವ | ಮತ್ತು |
| ಚ | ಕೂಡ |
| ನಿರ್ಮಮಃ | ನನ್ನದೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲದವನು |
| ನಿರಹಂಕಾರಃ | ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವನು |
| ಸಮದುಃಖಸುಖಃ | ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನನಾದವನು |
| ಕ್ಷಮೀ | ಕ್ಷಮಾಶೀಲನು |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಭಕ್ತನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ (ಶ್ಲೋಕ ೧೩-೧೯). ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ಗುಣಗಳು: ಸರ್ವಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ (ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ) ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ (ಅದ್ವೇಷ್ಟಾ), ಸ್ನೇಹ-ಕರುಣೆ (ಮೈತ್ರಃ ಕರುಣಃ), ಅಹಂ-ಮಮಕಾರರಹಿತತೆ (ನಿರ್ಮಮಃ ನಿರಹಂಕಾರಃ), ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತತೆ (ಸಮದುಃಖಸುಖಃ) ಮತ್ತು ಕ್ಷಮಾಶೀಲತೆ (ಕ್ಷಮೀ).
adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca |
nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī || 12-13||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| adveṣṭā | one free from hatred |
| sarvabhūtānām | toward all beings |
| maitraḥ | friendly |
| karuṇaḥ | compassionate |
| eva | and |
| ca | also |
| nirmamaḥ | without possessiveness ("mine-ness") |
| nirahaṅkāraḥ | without egoism |
| samaduḥkhasukhaḥ | equal in pleasure and pain |
| kṣamī | forgiving |
Commentary
Krishna begins listing the qualities of His beloved devotee (verses 13–19). The first qualities named here are freedom from hatred, friendliness, compassion, freedom from ego and possessiveness, equanimity in pleasure and pain, and forbearance.