ಶ್ಲೋಕ ೧೮ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
ಸಮಃ ಶತ್ರೌ ಚ ಮಿತ್ರೇ ಚ ತಥಾ ಮಾನಾಪಮಾನಯೋಃ ।
ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖೇಷು ಸಮಃ ಸಂಗವಿವರ್ಜಿತಃ ॥ ೧೨-೧೮॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಸಮಃ | ಸಮಾನನಾದ |
| ಶತ್ರೌ | ಶತ್ರುವಿನಲ್ಲಿ |
| ಚ | ಮತ್ತು |
| ಮಿತ್ರೇ | ಮಿತ್ರನಲ್ಲಿ |
| ತಥಾ | ಹಾಗೆಯೇ |
| ಮಾನಾಪಮಾನಯೋಃ | ಮಾನ-ಅಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ |
| ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖೇಷು | ಚಳಿ-ಬಿಸಿಲು-ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ |
| ಸಂಗವಿವರ್ಜಿತಃ | ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನಾದ |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಭಕ್ತನ ಗುಣಗಳ ಕೊನೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ - ಶತ್ರುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮಿತ್ರನಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನನಾದ (ಸಮಃ ಶತ್ರೌ ಮಿತ್ರೇ), ಮಾನ-ಅಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಮಾನಾಪಮಾನಯೋಃ), ಚಳಿ-ಬಿಸಿಲು-ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ (ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖೇಷು) ಸಮಚಿತ್ತನಾದ, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನಾದ (ಸಂಗವಿವರ್ಜಿತಃ) - ದ್ವಂದ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಚಿತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿರಾಹಿತ್ಯ.
samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ |
śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ || 12-18||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| samaḥ | equal, even-minded |
| śatrau | toward an enemy |
| ca | and |
| mitre | toward a friend |
| tathā | likewise |
| mānāpamānayoḥ | in honor and dishonor |
| śītoṣṇasukhaduḥkheṣu | in cold, heat, pleasure, and pain |
| saṅgavivarjitaḥ | free from attachment |
Commentary
The final list of the devotee's qualities begins here — complete equanimity amid life's opposites (enemy/friend, honor/dishonor, cold/heat, pleasure/pain) combined with total non-attachment.