ಶ್ಲೋಕ ೧೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
ತತಃ ಶಂಖಾಶ್ಚ ಭೇರ್ಯಶ್ಚ ಪಣವಾನಕಗೋಮುಖಾಃ ।
ಸಹಸೈವಾಭ್ಯಹನ್ಯಂತ ಸ ಶಬ್ದಸ್ತುಮುಲೋಽಭವತ್ ॥ ೧-೧೩॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ತತಃ | ಆಗ |
| ಶಂಖಾಃ | ಶಂಖಗಳು |
| ಚ | ಮತ್ತು |
| ಭೇರ್ಯಃ | ನಗಾರಿಗಳು |
| ಪಣವಾನಕಗೋಮುಖಾಃ | ಚಿಕ್ಕ ಡೋಲುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಡೋಲುಗಳು, ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳು |
| ಸಹಸಾ | ತಕ್ಷಣವೇ |
| ಎವ | ಒಟ್ಟಿಗೆ |
| ಅಭ್ಯಹನ್ಯಂತ | ಮೊಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು |
| ಸಃ | ಆ |
| ಶಬ್ದಃ | ಶಬ್ದವು |
| ತುಮುಲಃ | ಭಯಂಕರವಾದ (ಗದ್ದಲಮಯ) |
| ಅಭವತ್ | ಆಯಿತು |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಭೀಷ್ಮನ ಶಂಖನಾದದ ನಂತರ ಇಡೀ ಕೌರವ ಸೇನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಾದ್ಯಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೊಳಗುತ್ತವೆ - ಇದು ಯುದ್ಧಾರಂಭದ ಭಯಾನಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ |
sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat || 1-13||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| tataḥ | then |
| śaṅkhāḥ | conches |
| ca | and |
| bheryaḥ | kettledrums |
| paṇavānakagomukhāḥ | small drums, large drums, and horns |
| sahasā | suddenly, at once |
| eva | together |
| abhyahanyanta | were sounded |
| saḥ | that |
| śabdaḥ | sound |
| tumulaḥ | tumultuous |
| abhavat | became |
Commentary
Following Bhīṣma's conch-blast, all the instruments of the entire Kaurava army sound together — creating a terrifying atmosphere at the start of battle.