ಶ್ಲೋಕ ೧ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩ - ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗ
ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪುರುಷಂ ಚೈವ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಮೇವ ಚ ।
ಎತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಚ ಕೇಶವ ॥ ೧೩-೧॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಪ್ರಕೃತಿಂ | ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು |
| ಪುರುಷಂ | ಪುರುಷನನ್ನು |
| ಚ | ಮತ್ತು |
| ಎವ | ಕೂಡ |
| ಕ್ಷೇತ್ರಂ | ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು |
| ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ | ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನನ್ನು |
| ಎತತ್ | ಇದನ್ನು |
| ವೇದಿತುಂ | ತಿಳಿಯಲು |
| ಇಚ್ಛಾಮಿ | ಬಯಸುತ್ತೇನೆ |
| ಜ್ಞಾನಂ | ಜ್ಞಾನವನ್ನು |
| ಜ್ಞೇಯಂ | ಜ್ಞೇಯವನ್ನು (ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು) |
| ಕೇಶವ | ಎಲೈ ಕೇಶವ |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಹದಿಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭ. ಅರ್ಜುನನು ಪ್ರಕೃತಿ (ಪ್ರಕೃತಿಂ) ಮತ್ತು ಪುರುಷ (ಪುರುಷಂ), ಕ್ಷೇತ್ರ (ಕ್ಷೇತ್ರಂ) ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ (ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ), ಜ್ಞಾನ (ಜ್ಞಾನಂ) ಮತ್ತು ಜ್ಞೇಯ (ಜ್ಞೇಯಂ) ಎಂಬ ಆರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು (ವೇದಿತುಂ) ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (ಇಚ್ಛಾಮಿ). ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ಈ ಇಡೀ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ - ದೇಹ (ಕ್ಷೇತ್ರ) ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆತ್ಮ (ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ.
arjuna uvāca |
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca |
etadveditumicchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava || 13-1||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| prakṛtim | nature/matter |
| puruṣam | the spirit/soul |
| ca | and |
| eva | also |
| kṣetram | the field |
| kṣetrajñam | the knower of the field |
| etat | this |
| veditum | to know |
| icchāmi | I wish |
| jñānam | knowledge |
| jñeyam | the object of knowledge |
| keśava | O Keśava |
Commentary
The opening verse of the thirteenth chapter. Arjuna asks to understand six related concepts — prakṛti and puruṣa, kṣetra and kṣetrajña, jñāna and jñeya. Krishna answers this question over the whole chapter, explaining the distinction between the body (the field) and the self that knows it (the knower of the field).