ಶ್ಲೋಕ ೩೪ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩ - ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗ
ಯಥಾ ಪ್ರಕಾಶಯತ್ಯೇಕಃ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಲೋಕಮಿಮಂ ರವಿಃ ।
ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ತಥಾ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ ಭಾರತ ॥ ೧೩-೩೪॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಯಥಾ | ಹೇಗೆ |
| ಪ್ರಕಾಶಯತಿ | ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೋ |
| ಎಕಃ | ಒಬ್ಬನೇ |
| ಕೃತ್ಸ್ನಂ | ಸಂಪೂರ್ಣ |
| ಲೋಕಂ | ಲೋಕವನ್ನು |
| ಇಮಂ | ಈ |
| ರವಿಃ | ಸೂರ್ಯನು |
| ಕ್ಷೇತ್ರಂ | ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು |
| ಕ್ಷೇತ್ರೀ | ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು |
| ತಥಾ | ಹಾಗೆಯೇ |
| ಭಾರತ | ಎಲೈ ಭಾರತ |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಒಂದು ಸುಂದರ ಸೂರ್ಯನ ಉಪಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ - ಒಬ್ಬನೇ (ಎಕಃ) ಸೂರ್ಯನು (ರವಿಃ) ಸಂಪೂರ್ಣ (ಕೃತ್ಸ್ನಂ) ಲೋಕವನ್ನು (ಲೋಕಂ) ಬೆಳಗಿಸುವಂತೆ (ಪ್ರಕಾಶಯತಿ), ಒಬ್ಬನೇ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು (ಕ್ಷೇತ್ರೀ) ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು (ಕ್ಷೇತ್ರಂ) ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ - ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯದಿಂದಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಬೆಳಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಪಮೆ.
yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṃ lokamimaṃ raviḥ |
kṣetraṃ kṣetrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata || 13-34||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| yathā | as |
| prakāśayati | illumines |
| ekaḥ | one, alone |
| kṛtsnam | entire |
| lokam imam | this world |
| raviḥ | the sun |
| kṣetram | the field |
| kṣetrī | the knower of the field |
| tathā | so |
| bhārata | O Bhārata |
Commentary
The chapter's central teaching is condensed into a memorable image: just as a single sun lights up the entire world, the single knower of the field (consciousness) illuminates the entire field (body) — every part of the body is animated and known through the light of the self.