ಶ್ಲೋಕ ೧೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩ - ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗ
ಅವಿಭಕ್ತಂ ಚ ಭೂತೇಷು ವಿಭಕ್ತಮಿವ ಚ ಸ್ಥಿತಂ ।
ಭೂತಭರ್ತೃ ಚ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಗ್ರಸಿಷ್ಣು ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು ಚ ॥ ೧೩-೧೭॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅವಿಭಕ್ತಂ | ವಿಭಜಿಸದಂಥದ್ದು |
| ಚ | ಮತ್ತು |
| ಭೂತೇಷು | ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ |
| ವಿಭಕ್ತಂ | ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂಥದ್ದು |
| ಇವ | ಎಂಬಂತೆ |
| ಸ್ಥಿತಂ | ಇರುವಂಥದ್ದು |
| ಭೂತಭರ್ತೃ | ಜೀವಿಗಳ ಪೋಷಕ |
| ತತ್ | ಅದು |
| ಜ್ಞೇಯಂ | ತಿಳಿಯಬೇಕಾದದ್ದು |
| ಗ್ರಸಿಷ್ಣು | ನುಂಗುವಂಥದ್ದು |
| ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು | ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂಥದ್ದು |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಬ್ರಹ್ಮವು ಒಂದೇ, ಅಖಂಡ (ಅವಿಭಕ್ತಂ) ಆಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ (ಭೂತೇಷು) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ (ವಿಭಕ್ತಂ) ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಒಂದೇ ಆಕಾಶವು ಹಲವು ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಂಡಂತೆ. ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಮತ್ತು ಲಯದ ಮೂಲ - ಜೀವಿಗಳ ಪೋಷಕ (ಭೂತಭರ್ತೃ), ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ನುಂಗುವಂಥದ್ದು (ಗ್ರಸಿಷ್ಣು), ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥದ್ದು (ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು).
avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam |
bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca || 13-17||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| avibhaktam ca | and undivided |
| bhūteṣu | among beings |
| vibhaktam iva ca sthitam | and existing as if divided |
| bhūtabhartṛ ca | and the sustainer of beings |
| tat jñeyam | that which is to be known |
| grasiṣṇu | the devourer |
| prabhaviṣṇu ca | and the generator |
Commentary
Brahman is one and undivided, yet appears distributed across countless beings — like a single sky appearing separated within many vessels. This same reality is the source, sustainer, dissolver, and creator of all beings across the cycle of creation.