ಶ್ಲೋಕ ೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩ - ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗ
ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಭಾರತ ।
ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರ್ಜ್ಞಾನಂ ಯತ್ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಮತಂ ಮಮ ॥ ೧೩-೩॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ | ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನನ್ನಾಗಿ |
| ಚ | ಮತ್ತು |
| ಅಪಿ | ಕೂಡ |
| ಮಾಂ | ನನ್ನನ್ನು |
| ವಿದ್ಧಿ | ತಿಳಿ |
| ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು | ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ |
| ಭಾರತ | ಎಲೈ ಭಾರತ |
| ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ | ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಇವೆರಡರ |
| ಜ್ಞಾನಂ | ಜ್ಞಾನ |
| ಯತ್ | ಯಾವುದು |
| ತತ್ | ಅದು |
| ಮತಂ | ಅಭಿಪ್ರಾಯ |
| ಮಮ | ನನ್ನ |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಕೃಷ್ಣನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು) ತಾನೇ (ಮಾಂ) ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ (ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ) ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ - ಪ್ರತಿ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆತ್ಮ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಒಂದು ಅಂಶವೇ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಇವೆರಡರ (ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ) ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನೇ (ಜ್ಞಾನಂ) ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ (ಮತಂ ಮಮ) ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ - ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ.
kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata |
kṣetrakṣetrajñayorjñānaṃ yattajjñānaṃ mataṃ mama || 13-3||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| kṣetrajñam | as the knower of the field |
| ca api | and also |
| mām | Me |
| viddhi | know |
| sarvakṣetreṣu | in all fields |
| bhārata | O Bhārata |
| kṣetrakṣetrajñayoḥ | of the field and the knower of the field |
| jñānam | knowledge |
| yat tat | that which |
| mataṃ mama | (is) My view |
Commentary
Krishna reveals that He Himself is the knower of the field in every body — the individual self is a portion of the Supreme. He declares that knowing the distinction between the field (body) and its knower (self) is what constitutes real knowledge.