ಶ್ಲೋಕ ೩೨ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೩ - ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞವಿಭಾಗಯೋಗ
ಅನಾದಿತ್ವಾನ್ನಿರ್ಗುಣತ್ವಾತ್ಪರಮಾತ್ಮಾಯಮವ್ಯಯಃ ।
ಶರೀರಸ್ಥೋಽಪಿ ಕೌಂತೇಯ ನ ಕರೋತಿ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ॥ ೧೩-೩೨॥
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅನಾದಿತ್ವಾತ್ | ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ |
| ನಿರ್ಗುಣತ್ವಾತ್ | ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ |
| ಪರಮಾತ್ಮಾ | ಪರಮಾತ್ಮ |
| ಅಯಂ | ಈ |
| ಅವ್ಯಯಃ | ಅವಿನಾಶಿಯಾದ |
| ಶರೀರಸ್ಥಃ | ಶರೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನಾಗಿ |
| ಅಪಿ | ಆದರೂ |
| ಕೌಂತೇಯ | ಎಲೈ ಕೌಂತೇಯ |
| ನ | ಇಲ್ಲ |
| ಕರೋತಿ | ಮಾಡುತ್ತಾನೆ |
| ಲಿಪ್ಯತೇ | ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ |
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಪರಮಾತ್ಮನ (ಪರಮಾತ್ಮಾ) ಅಲಿಪ್ತ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ - ಆದಿಯಿಲ್ಲದ (ಅನಾದಿತ್ವಾತ್) ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದ (ನಿರ್ಗುಣತ್ವಾತ್) ಕಾರಣ, ಈ ಅವಿನಾಶಿ (ಅವ್ಯಯಃ) ಆತ್ಮ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ (ಶರೀರಸ್ಥಃ) ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (ಕರೋತಿ) ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಗಳಿಂದ ಕಳಂಕಿತನಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ (ಲಿಪ್ಯತೇ) - ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೂ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಕಲುಷಿತವಾಗದಂತೆ.
anāditvānnirguṇatvātparamātmāyamavyayaḥ |
śarīrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate || 13-32||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| anāditvāt | because of being beginningless |
| nirguṇatvāt | because of being without qualities |
| paramātmā ayam | this Supreme Self |
| avyayaḥ | imperishable |
| śarīrasthaḥ api | though situated in the body |
| kaunteya | O son of Kuntī |
| na karoti | does not act |
| na lipyate | is not tainted |
Commentary
The untouched nature of the Paramātmā is explained: being without beginning and without the guṇas, this imperishable Self, though dwelling within the body, remains free from action and unaffected by its results — like space, present everywhere yet untainted by anything.