ಧಾತುಗಳು (Dhātus)
ಪಾಣಿನಿಯ ಧಾತುಪಾಠದ 1865 ಧಾತುಗಳ (ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮೂಲಗಳ) ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ — ಅರ್ಥ, ಗಣ, ಪದ ಮತ್ತು ಲಟ್ ರೂಪ ಸಹಿತ. ಈ ಪೈಕಿ 73ಧಾತುಗಳು ಈವರೆಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಸಲಾದ ಗೀತಾ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ (ಹಸಿರು ಬ್ಯಾಡ್ಜ್ ನೋಡಿ). “ಸಾಮಾನ್ಯ” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ~100 ಧಾತುಗಳ ಪದ ಮತ್ತು ಲಟ್ ರೂಪ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉಳಿದ ಸಾವಿರಾರು “ಅಪರೂಪ” ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಮೂಲ, ಗಣ, ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ಪಾಣಿನಿಯ ಧಾತುಪಾಠದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿವೆ.
ಮಟ್ಟ:
ಗಣ:
100 / 1865 ಧಾತುಗಳು
| ಅರ್ಹ್(arh) | ಅರ್ಹನಾಗಿರು / to deserve | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಅರ್ಹತಿ | 1 ಪದ |
| ಅಸ್(as) | ಇರು / to be | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಅಸ್ತಿ | 4 ಪದ |
| ಆಪ್(āp) | ಪಡೆ / to obtain | V | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಆಪ್ನೋತಿ | 5 ಪದ |
| ಆಸ್(ās) | ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳು / to sit | II | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಆಸ್ತೇ | 2 ಪದ |
| ಇ(i) | ಹೋಗು / to go | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಏತಿ | 4 ಪದ |
| ಇಷ್(iṣ) | ಬಯಸು / to wish | VI | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಇಚ್ಛತಿ | 2 ಪದ |
| ಈಕ್ಷ್(īkṣ) | ನೋಡು / to see | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಈಕ್ಷತೇ | 3 ಪದ |
| ಕಾಙ್ಕ್ಷ್(kāṅkṣ) | ಅಪೇಕ್ಷಿಸು / to desire | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಕಾಙ್ಕ್ಷತಿ | 3 ಪದ |
| ಕೃ(kṛ) | ಮಾಡು / to do | VIII | ಉಭಯಪದ | ಕರೋತಿ / ಕುರುತೇ | 4 ಪದ |
| ಕ್ರಮ್(kram) | ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡು / to stride/advance | I | ಉಭಯಪದ | ಕ್ರಾಮತಿ / ಕ್ರಮತೇ | 1 ಪದ |
| ಗಮ್(gam) | ಹೋಗು / to go | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಗಚ್ಛತಿ | 3 ಪದ |
| ಘುಷ್(ghuṣ) | ಘೋಷಿಸು / to proclaim | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಘೋಷತಿ | 1 ಪದ |
| ಚರ್(car) | ಚಲಿಸು / to move/act | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಚರತಿ | 1 ಪದ |
| ಚಿತ್(cit) | ಗ್ರಹಿಸು / to perceive/think | I | ಉಭಯಪದ | ಚೇತತಿ / ಚೇತತೇ | 1 ಪದ |
| ಜನ್(jan) | ಹುಟ್ಟು / to be born | IV | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಜಾಯತೇ | 3 ಪದ |
| ಜಿ(ji) | ಗೆಲ್ಲು / to conquer | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಜಯತಿ | 1 ಪದ |
| ಜೀವ್(jīv) | ಬದುಕು / to live | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಜೀವತಿ | 1 ಪದ |
| ಜ್ಞಾ(jñā) | ತಿಳಿ / to know | IX | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಜಾನಾತಿ | 2 ಪದ |
| ತನ್(tan) | ಹಬ್ಬಿಸು / to stretch/extend | VIII | ಉಭಯಪದ | ತನೋತಿ / ತನುತೇ | 1 ಪದ |
| ತುಷ್(tuṣ) | ಸಂತೃಪ್ತನಾಗು / to be pleased | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ತುಷ್ಯತಿ | 2 ಪದ |
| ತ್ಯಜ್(tyaj) | ತ್ಯಜಿಸು / to abandon | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ತ್ಯಜತಿ | 1 ಪದ |
| ದಹ್(dah) | ಸುಡು / to burn | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ದಹತಿ | 1 ಪದ |
| ದುಷ್(duṣ) | ಕೆಡು / to spoil | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ದುಷ್ಯತಿ | 2 ಪದ |
| ದೃಶ್(dṛś) | ನೋಡು / to see | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಪಶ್ಯತಿ | 7 ಪದ |
| ದೄ(dṝ) | ಸೀಳು / to tear | IX | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ದೃಣಾತಿ | 1 ಪದ |
| ದ್ವಿಷ್(dviṣ) | ದ್ವೇಷಿಸು / to hate | II | ಉಭಯಪದ | ದ್ವೇಷ್ಟಿ / ದ್ವಿಷ್ಟೇ | 2 ಪದ |
| ಧಾ(dhā) | ಇಡು / to place/put | III | ಉಭಯಪದ | ದಧಾತಿ / ಧತ್ತೇ | 2 ಪದ |
| ಧ್ಮಾ(dhmā) | ಊದು / to blow | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಧಮತಿ | 3 ಪದ |
| ಧ್ಯೈ(dhyai) | ಧ್ಯಾನಿಸು / to meditate | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಧ್ಯಾಯತಿ | 2 ಪದ |
| ನದ್(nad) | ಘರ್ಜಿಸು / to sound/roar | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ನದತಿ | 2 ಪದ |
| ನಶ್(naś) | ನಾಶವಾಗು / to perish | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ನಶ್ಯತಿ | 2 ಪದ |
| ನೀ(nī) | ಮುನ್ನಡೆಸು / to lead | I | ಉಭಯಪದ | ನಯತಿ / ನಯತೇ | 1 ಪದ |
| ಪತ್(pat) | ಬೀಳು / to fall | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಪತತಿ | 2 ಪದ |
| ಪ್ರೀ(prī) | ಸಂತೋಷಪಡಿಸು / to please | IX | ಉಭಯಪದ | ಪ್ರೀಣಾತಿ / ಪ್ರೀಣೀತೇ | 1 ಪದ |
| ಬನ್ಧ್(bandh) | ಕಟ್ಟು / to bind | IX | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಬಧ್ನಾತಿ | 1 ಪದ |
| ಬುಧ್(budh) | ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳು / to know/awaken | IV | ಉಭಯಪದ | ಬುಧ್ಯತೇ / ಬೋಧತಿ | 1 ಪದ |
| ಬ್ರೂ(brū) | ಹೇಳು / to speak | II | ಉಭಯಪದ | ಬ್ರವೀತಿ / ಬ್ರೂತೇ | 3 ಪದ |
| ಭಜ್(bhaj) | ಸೇವಿಸು / to serve/love | I | ಉಭಯಪದ | ಭಜತಿ / ಭಜತೇ | 1 ಪದ |
| ಭೂ(bhū) | ಆಗು / to be/become | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಭವತಿ | 6 ಪದ |
| ಭ್ರಮ್(bhram) | ಅಲೆದಾಡು / to wander | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಭ್ರಮತಿ | 1 ಪದ |
| ಮನ್(man) | ಯೋಚಿಸು / to think | IV | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಮನ್ಯತೇ | 1 ಪದ |
| ಮುಚ್(muc) | ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡು / to release | VI | ಉಭಯಪದ | ಮುಞ್ಚತಿ / ಮುಞ್ಚತೇ | 1 ಪದ |
| ಯಮ್(yam) | ನಿಯಂತ್ರಿಸು / to control | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಯಚ್ಛತಿ | 4 ಪದ |
| ಯುಜ್(yuj) | ಸೇರಿಸು / to join/unite | VII | ಉಭಯಪದ | ಯುನಕ್ತಿ / ಯುಙ್ಕ್ತೇ | 2 ಪದ |
| ಯುಧ್(yudh) | ಹೋರಾಡು / to fight | IV | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಯುಧ್ಯತೇ | 5 ಪದ |
| ರಕ್ಷ್(rakṣ) | ರಕ್ಷಿಸು / to protect | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ರಕ್ಷತಿ | 1 ಪದ |
| ರಮ್(ram) | ಆನಂದಿಸು / to delight/rejoice | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ರಮತೇ | 1 ಪದ |
| ವಚ್(vac) | ಹೇಳು / to speak | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ವಕ್ತಿ | 4 ಪದ |
| ವಸ್(vas) | ವಾಸಿಸು / to dwell | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ವಸತಿ | 2 ಪದ |
| ವಹ್(vah) | ಹೊರು / to carry | I | ಉಭಯಪದ | ವಹತಿ / ವಹತೇ | 2 ಪದ |
| ವಿಜ್(vij) | ನಡುಗು / to shrink/tremble | VI | ಆತ್ಮನೇಪದ | ವಿಜತೇ | 1 ಪದ |
| ವಿದ್(vid) | ತಿಳಿ / to know | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ವೇತ್ತಿ | 1 ಪದ |
| ವಿಶ್(viś) | ಪ್ರವೇಶಿಸು / to enter | VI | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ವಿಶತಿ | 4 ಪದ |
| ವೃತ್(vṛt) | ಇರು/ಸಂಭವಿಸು / to occur/exist | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ವರ್ತತೇ | 2 ಪದ |
| ವೇಪ್(vep) | ನಡುಗು / to tremble | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ವೇಪತೇ | 1 ಪದ |
| ಶಕ್(śak) | ಶಕ್ತನಾಗಿರು / to be able | V | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶಕ್ನೋತಿ | 2 ಪದ |
| ಶಮ್(śam) | ಶಾಂತನಾಗು / to become calm | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶಾಮ್ಯತಿ | 1 ಪದ |
| ಶಿಷ್(śiṣ) | ಉಳಿ/ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸು / to remain/distinguish | VII | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶಿನಷ್ಟಿ | 2 ಪದ |
| ಶೀ(śī) | ಮಲಗು / to lie/sleep | II | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಶೇತೇ | 1 ಪದ |
| ಶುಚ್(śuc) | ದುಃಖಿಸು / to grieve | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶೋಚತಿ | 1 ಪದ |
| ಶುಷ್(śuṣ) | ಒಣಗು / to dry | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶುಷ್ಯತಿ | 1 ಪದ |
| ಶ್ರದ್ಧಾ(śraddhā) | ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಡು / to have faith | III | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶ್ರದ್ದಧಾತಿ | 1 ಪದ |
| ಶ್ರಿ(śri) | ಆಶ್ರಯಿಸು / to resort to | I | ಉಭಯಪದ | ಶ್ರಯತಿ / ಶ್ರಯತೇ | 2 ಪದ |
| ಶ್ರು(śru) | ಕೇಳು / to hear | V | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಶೃಣೋತಿ | 1 ಪದ |
| ಸದ್(sad) | ಕುಸಿ/ಕಂಗೆಡು / to sink/despair | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಸೀದತಿ | 3 ಪದ |
| ಸಿಧ್(sidh) | ಸಿದ್ಧಿಸು / to succeed | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಸಿಧ್ಯತಿ | 1 ಪದ |
| ಸೃಜ್(sṛj) | ಸೃಷ್ಟಿಸು / to create/release | VI | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಸೃಜತಿ | 1 ಪದ |
| ಸೋ(so) | ಮುಗಿಸು/ನಿರ್ಧರಿಸು / to finish/determine | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಸ್ಯತಿ | 1 ಪದ |
| ಸ್ಥಾ(sthā) | ನಿಲ್ಲು / to stand | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ತಿಷ್ಠತಿ | 9 ಪದ |
| ಹನ್(han) | ಕೊಲ್ಲು / to kill/strike | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಹನ್ತಿ | 6 ಪದ |
| ಹೃ(hṛ) | ಒಯ್ಯು / to take/carry | I | ಉಭಯಪದ | ಹರತಿ / ಹರತೇ | 1 ಪದ |
| ಹೃಷ್(hṛṣ) | ಹರ್ಷಿಸು / to rejoice | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಹೃಷ್ಯತಿ | 2 ಪದ |
| ಸ್ರಂಸ್(sraṃs) | ಜಾರು/ಬೀಳು / to slip/fall | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಸ್ರಂಸತೇ | 1 ಪದ |
| ಪಾ(pā) | ಕುಡಿ / to drink | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಪಿಬತಿ | — |
| ದಾ(dā) | ಕೊಡು / to give | III | ಉಭಯಪದ | ದದಾತಿ / ದತ್ತೇ | — |
| ಪಠ್(paṭh) | ಓದು / to read/recite | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಪಠತಿ | — |
| ಲಿಖ್(likh) | ಬರೆ / to write | VI | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಲಿಖತಿ | — |
| ವದ್(vad) | ಹೇಳು / to speak/say | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ವದತಿ | — |
| ಪಚ್(pac) | ಅಡುಗೆ ಮಾಡು / to cook | I | ಉಭಯಪದ | ಪಚತಿ / ಪಚತೇ | — |
| ಖಾದ್(khād) | ತಿನ್ನು / to eat | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಖಾದತಿ | — |
| ಅದ್(ad) | ತಿನ್ನು / to eat | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಅತ್ತಿ | — |
| ಧಾವ್(dhāv) | ಓಡು / to run | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಧಾವತಿ | — |
| ಕ್ರೀ(krī) | ಕೊಳ್ಳು / to buy | IX | ಉಭಯಪದ | ಕ್ರೀಣಾತಿ / ಕ್ರೀಣೀತೇ | — |
| ನಮ್(nam) | ನಮಸ್ಕರಿಸು / to bow/salute | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ನಮತಿ | — |
| ಸ್ಮೃ(smṛ) | ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳು / to remember | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಸ್ಮರತಿ | — |
| ಕಥ್(kath) | ಕಥೆ ಹೇಳು / to tell/narrate | X | ಉಭಯಪದ | ಕಥಯತಿ | — |
| ಚಿನ್ತ್(cint) | ಚಿಂತಿಸು / to think | X | ಉಭಯಪದ | ಚಿನ್ತಯತಿ | — |
| ಪೂಜ್(pūj) | ಪೂಜಿಸು / to worship | X | ಉಭಯಪದ | ಪೂಜಯತಿ | — |
| ಚುರ್(cur) | ಕದಿಯು / to steal | X | ಉಭಯಪದ | ಚೋರಯತಿ | — |
| ಪಾಲ್(pāl) | ಪಾಲಿಸು / to protect | X | ಉಭಯಪದ | ಪಾಲಯತಿ | — |
| ಗೈ(gai) | ಹಾಡು / to sing | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಗಾಯತಿ | — |
| ನೃತ್(nṛt) | ಕುಣಿ / to dance | IV | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ನೃತ್ಯತಿ | — |
| ಹಸ್(has) | ನಗು / to laugh | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಹಸತಿ | — |
| ರುದ್(rud) | ಅಳು / to cry/weep | II | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ರೋದಿತಿ | — |
| ಕ್ರೀಡ್(krīḍ) | ಆಡು / to play | I | ಪರಸ್ಮೈಪದ | ಕ್ರೀಡತಿ | — |
| ವೃಧ್(vṛdh) | ಬೆಳೆ / to grow | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ವರ್ಧತೇ | — |
| ಕ್ಷಮ್(kṣam) | ಸಹಿಸು/ಕ್ಷಮಿಸು / to endure/forgive | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಕ್ಷಮತೇ | — |
| ಲಭ್(labh) | ಪಡೆ / to obtain/gain | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಲಭತೇ | — |
| ಸೇವ್(sev) | ಸೇವಿಸು / to serve/attend on | I | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಸೇವತೇ | — |
| ಮೃ(mṛ) | ಸಾಯು / to die | VI | ಆತ್ಮನೇಪದ | ಮ್ರಿಯತೇ | — |
“ಮಟ್ಟ” ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲ — ಅಂದಾಜು ಮಾತ್ರ. ಸಾಮಾನ್ಯ (೧೦೦) ಧಾತುಗಳಿಗೆ ಪದ ಮತ್ತು ಲಟ್ ರೂಪ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಪರೂಪ ಪಟ್ಟಿಯ ಪದ/ಲಟ್ ರೂಪ ಇನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸದ ಕಾರಣ ಖಾಲಿ ಇವೆ.
“Level” is an honest estimate, not measured usage data. The ~100 common roots have verified pada and laṭ forms; the rare-tier entries leave those blank rather than guessing, pending verification.